30-04-07

Geschiedenis van de PCC's / histoire des PCC

Ik heb het al vermeld bij de foto van tram 7750: deze tram is een perfecte gelegenheid om het eens over de geschiedenis van de PCC-trams te hebben. Die PCC-trams vormen nog altijd de meerderheid van de trams van de MIVB en ze worden dan ook ingezet op de meeste lijnen. Eerst en vooral, waar staat die PCC voor? PCC komt van President's Conference Committee en verwijst naar een bijeenkomst van allerlei trambedrijven in 1929, waar een nieuw type tram ontwikkeld werd - de PCC dus (meer op Wikipedia). Laten we beginnen bij het begin, de eerste PCC's die de MIVB besteld heeft...

Je l'ai déjà mentionné en parlant du tram 7750: ce tram est une belle occassion de dire quelques mots sur l'histoire des trams PCC. Ces PCC forment toujours la majorité des trams de la STIB, et on les voit par conséquent sur presque toutes les lignes. Tout d'abord, qu'est-ce que signifie ce PCC? President's Conference Committee. Ce nom réfère à une conférence de toutes sortes de compagnies de tram en 1929, où on a donc développé un nouveau genre de tram (plus d'infos sur Wikipédia). Commençons au début, les premiers PCC que la STIB a commandés...

PCC 7000-7100

De oudste serie PCC-trams die de MIVB besteld heeft, zijn die met het serienummer 70xx-71xx. Deze trams zijn niet geleed, hebben slechts één stuurpost en slechts aan één kant deuren. Ze zijn nog elke dag te zien op de lijnen 39 en 44 (Montgomery - Wezembeek/Tervuren), tot voor kort ook op de 18 en 83. De oudste exemplaren zijn al meer dan 50 jaar oud; ze worden dan ook meer en meer uit dienst genomen.

La série de PCC que la STIB a commandée en premier, c'est celle numéroté 70xx-71xx. Ces trams ne sont pas articulés, n'ont qu'une poste de conduite et n'ont pas de portes de la côté gauche. Ils roulent encore chaque jour sur les lignes 39 et 44 (Montgomery - Wezembeek/Tervuren) et sur le 18 et 83, il y a peu de temps encore. Les trams les plus vieux de la série ont plus que 50 ans; ils sont dès lors en cours de déclassement.

5_400

Hier zo'n PCC. Geen deuren aan de linkerkant (rechterkant op de foto), niet geleed, één stuurpost. Dit exemplaar benadert nog vrij goed zijn uitzicht van de jaren 50; het belangrijkste verschil is dat hij in het geel herschilderd is. Het ronde licht en het interieur zijn hetzelfde gebleven. Intussen zijn alle PCC's van deze serie naar de remise Woluwe/Elsene overgezet, ze zijn dus niet meer op lijn 83 te zien.

Voici un PCC de cette série. Pas de portes de sa côté gauche (côté droite sur la photo), pas articulé, une seule poste de conduite. Cet exemplaire n'a pas beaucoup changé depuis les années 50; on l'a peinté en jaune, mais le phare rond et l'intérieur n'ont pas changé. Entre-temps, tous les PCC de cette série ont été transférées vers le dépôt Woluwe/Ixelles, donc il ne roulent plus sur le 83.

6_400

Het interieur van deze PCC. Zet deze foto in zwart-wit en je denkt direct dat ze in de jaren 50 genomen is.

L'intérieur de ce PCC. Quand on met cette photo en noir et blanc, on dirait qu'elle a été prise dans les années 50.



Sinds de laatste renovatie zien deze PCC's er zo uit. Aan de buitenkant vallen vooral de lichten op (vierkant), aan de binnenkant is het interieur helemaal vernieuwd (de bekende grijze banken met gele/witte motieven, de muren en het plafond zijn geel/wit). Niet alle trams van deze serie (zie hierboven) zijn gerenoveerd, en dat zal ongetwijfeld ook niet meer gebeuren.

Ici, on voit un PCC 7000-7100 rénové. A l'extérieur, on a changé les phares (qui sont carrés maintenant), à l'intérieur les sièges sont gris avec des motifs jaunes/bleus. Pas tous les trams de cette série ont donc été rénovés (voir plus haut), et j'en suis certain qu'on ne va plus jamais les rénover.

PCC 7500

Al snel begonnen meer reizigers de tram te nemen, en dus had men grotere trams nodig. De oplossing: gelede trams, toen uniek in de wereld. De PCC-serie 7500 kwam uit de bus. Het prototype werd 'Caroline' gedoopt. Dit prototype was in wezen niets meer dan een PCC 7000-7100 met een extra 'bak', zelfs de neus was hetzelfde. Ook nog steeds één stuurpost en slechts aan één kant deuren. De overige 98 trams van deze serie hebben wel een nieuwe neus gekregen, zoals we die nu nog altijd kennen bij de PCC's 7700-7800 (zie onder).

De plus en plus, les gens prenaient le tram, et la STIB voulait donc des trams plus spacieux. La solution: des trams articulés, ce qui était unique dans le monde en ce temps-là. La série 7500 était donc née. Le prototype a été baptisé 'Caroline'. Ce prototype n'était au fond qu'un PCC 7000-7100 avec une nouvelle caisse, même le nez n'avait pas changé. Il n'y avait toujours qu'une poste de conduite et des portes d'une seule côté. Les 98 autres trams de cette série ont cependant reçu un nouveau nez, comme on les connait toujours des PCC 7700-7800 (voir ci-dessous).



Het prototype, onze 'Caroline' (genummerd 7500), rijdt nog altijd rond op de 39/44! Deze tram is vrij uniek, want hij is de enige tram van deze serie. Hoezo, waar zijn de andere 98 dan naartoe? Wel, die bestaan nog, maar ze maken geen deel meer uit van deze serie. De 7500's waren voor die tijd dan wel ruim genoeg, ze hadden nog steeds het nadeel dat er slechts één stuurpost was. Elke eindhalte moest dus nog steeds in de vorm van een lus aangelegd worden. Daarom heeft de MIVB alle 7500's, behalve 'Caroline', omgebouwd zodat ze twee stuurposten en deuren aan elke kant hadden. Het vervolg staat hieronder...

Ce prototype, notre 'Caroline' (numéroté 7500), roule toujours sur le 39/44. Ce tram est plutôt unique, parce qu'il est le seul tram de cette série. Comment ça le seul, et les 98 autres alors? Eh bien, ils existent encore, mais ils ne font plus partie de la série. Les 7500 était bien spacieux à l'époque, mais ils n'avaient toujours qu'une seule poste de conduite. Par conséquent, chaque terminus devait toujours avoir une boucle. C'est pourquoi la STIB a transformé tous les 7500, sauf 'Caroline', de sorte qu'ils avaient deux postes de conduite et de portes de chaque côté. La suite de cette histoire se trouve ci-dessous...

PCC 7700-7800

Kort na de 7500's, die dus nog in hun oorspronkelijke staat rondreden, heeft de MIVB 30 trams van het type 7800 besteld. Deze zagen er bijna hetzelfde uit als de 7500's, maar het belangrijkste verschil was dat ze nu eindelijk een tweede stuurpost én deuren aan beide kanten hadden. Dit systeem beviel de MIVB kennelijk zo goed dat ze, jaren later weliswaar, alle 7500's heeft omgebouwd tot trams zoals de 7800. De omgebouwde trams kregen een nummer in de 7700; de 7540 werd bijvoorbeeld de 7740. Zo is er een grote serie 7700-7800 ontstaan, met in totaal 127 trams (98 ex-7500's + 30 7800's - 1 uitgebrande tram). Tot op heden is dit, qua aantal, nog altijd de grootste serie. Elke tramremise heeft 7700/7800's 'in huis'. Ze rijden ook frequent rond op de meeste lijnen: als belangrijkste materieel op de 18, 56, 81, 82, 83; samen met een ander tramtype op de 3, 25, 39, 44, 92, 94; slechts af en toe op de 24, 52, 55, 91, 93; en bijna nooit op de 19 en 23.

Peu de temps après les 7500, qui étaient donc toujours en leur état originel, la STIB a commandé 30 trams du type 7800. Ces trams ressemblaient aux 7500, mais la différence était qu'ils avaient enfin une deuxième poste de conduite, et des portes des deux côtés. Apparemment, ces trams bidirectionnels plaisaient la STIB aussi bien qu'elle a transformés tous les 7500 en des trams identiques aux nouveaux 7800. Les trams transformés ont reçu un numéro 77xx; le 7540 est devenu le 7740, par exemple. C'est ainsi qu'une grande série 7700-7800 s'est créée, comptant 127 trams (98 ex-7500 + 30 7800 - 1 tram brûlé). Jusqu'à présent, la serie 7700-7800 est la plus grande série tram de la STIB. Chaque dépôt de tram a des 7700/7800. Ils roulent fréquemment sur la plupart des lignes; comme matériel principal sur le 18, 56, 81, 82, 83; ensemble avec un autre type de tram sur le 3, 25, 39, 44, 92, 94; de temps en temps sur le 24, 52, 55, 91, 93; et presque jamais sur le 19 et 23.



Onze fameuze tram 7750 maakt dus deel uit van deze serie. Deze tram was dus ook ooit een 7500, met het serienummer 7550. De 7750 benadert vrij goed het oorspronkelijke uiterlijk van dit tramtype; behalve de verf ziet alles er aan de buitenkant nog min of meer uit zoals ongeveer dertig jaar geleden (toen de 7550 werd omgebouwd tot 7750). Alle PCC's van deze serie zijn gerenoveerd, waarbij ze in het geel geschilderd werden, vierkante lichten kregen enzovoort (net zoals de PCC's 7000-7100). Deze 7750 ook, maar niet helemaal: het ronde licht heeft men om één of andere reden intact gelaten. Volgens SteF heeft het ermee te maken dat deze 7750 als een van de eerste aan de beurt is gekomen bij de renovaties, en dat men toen nog niet beslist had om het licht ook te vervangen.

Notre fameux tram 7750 fait donc partie de cette série. Autrefois, ce tram était un 7500, numéroté 7550. Le 7750 d'aujourd'hui n'a pas beaucoup changé depuis sa transformation, il y a environ 30 ans; sauf la peinture, tout est resté intact à l'extérieur (comme le phare rond). Tous les PCC de cette série ont été rénovés; on les a repeint (en jaune), remplace le phare rond par un phare carré etc (comme on a fait avec les PCC 7000-7100). Ce 7750 a également été rénové, mais pour une raison ou pour une autre, on a pas remplacé le phare rond. Selon SteF, la raison c'est que ce 7750 était l'un des premiers rénovés et qu'on avait pas encore décidé de remplacer le phare à ce temps-là.



Ook andere dingen zijn behouden in de 7750, zoals de enigszins betuttelende stickertjes (hier een handleiding 'hoe een halte aanvragen') waarvan er nog tientallen te vinden zijn.

D'autres choses ont également été conservées dans le 7750, par exemple ces autocollants un peun enfantins (ici, des instructions 'comment demander l'ârret'), dont il y en a encore des dizaines dans ce tram.



Nog een voorbeeld, aan de halteknoppen. Ik denk niet dat er vandaag nog veel tramreizigers zijn die niet weten waar deze knop voor dient.

Encore un exemple, à côté des boutons pour demander l'ârret. Il ne me semble pas qu'il y a encore beaucoup de voyageurs qui ne connaissant pas le but de ce bouton, quoi.



Ter vergelijking: de 7812, een andere tram van de serie (maar die dus wel direct met twee stuurposten is gebouwd). Deze tram is wel volledig gerenoveerd, waarbij vooral het vierkante licht in het oog springt. Ook de meeste stickertjes zijn weg.

En comparaison, le 7812, un autre tram de cette serie (mais qui a donc été livré avec deux postes de conduite). Ce tram a entièrement subi la rénovation et a donc par exemplace un phare carré. On a également enlevé la plupart des autocollants.

PCC 7900

Met de ombouwing van de 7500's zijn we wel wat op de zaken vooruitgelopen, want door het toenemende reizigersaantal was er intussen een nóg langere PCC-serie besteld: de 7900. Deze trams zijn dubbelgeleed; ze hebben dus ook een middenrijtuig, maar dat is kleiner dan de twee buitenste rijtuigen en heeft ook geen aparte deuren. Aan de buitenkant vallen er een paar dingen op: vierkante lichten (waar de andere PCC's tot dan toe nog altijd ronde lichten hadden), een iets verlaagde voorruit. Aan de binnenkant is het interieur ook veranderd; zelfs nu nog vinden veel reizigers dit een zeer comfortabel interieur (als er tenminste zitplaats vrij is, dat is een ander probleem). Er zijn in totaal 61 trams geleverd; vandaag zijn ze gespreid over de remises Koningslaan (42 stuks) en Molenbeek (19 stuks). Ze zijn vooral te vinden op de lijnen 19, 52 en 55. Op rustige momenten (met name in het weekend en op feestdagen) zijn ze ook te vinden op de 18, 56 en 83. Op andere lijnen zijn ze veeleer zeldzaam.

En parlant de la transformation des 7500, on est allé un peu trop vite; parce entre-temps, la STIB avait commandé une nouvelle série de PCC, encore plus longs que les autres: les 7900. Ces trams ont deux articulations au lieu d'une: ils ont donc une caisse centrale, qui est tout de même plus petit que les deux autres et qui n'a pas des propres portes. A l'extérieur, on remarque surtout les phares carrés (les autres PCC avaient toujours des phares ronds à ce temps-là), le pare-brise légèrement abaissé etc. L'intérieur a également changé; jusqu'à présent, beaucoup de voyageurs le trouvent très confortable (s'il y a de la place libre, evidemment, sinon c'est plutôt inconfortable). 61 trams de cette série ont été livrés; aujourd'hui, il se trouvent dans deux dépôts, à savoir celui de l'Avenue du Roi (42) et celui de Molenbeek (19). Ils roulent principalement sur les lignes 19, 52 et 55. Parfois (surtout en weekend), on les trouve aussi sur le 18, 56 et 83. Sur les autres lignes, ils sont plutôt rares.



Tram 7927 op lijn 55. De 7900's waren jarenlang de langste trams van de MIVB, hier zie je waarom.

Tram 7927 sur la ligne 55. Les 7900 étaient pendant des années les trams les plus longs de la STIB; ici, on voit pourquoi.



In het weekend dus ook op andere lijnen, zoals hier op de 18.

En weekend donc aussi sur des autres lignes, comme ici sur le 18.

Nieuwe kleuren - nouvelles couleurs

Het is nog niet gedaan met alle renovaties: sinds de levering van de T3000/T4000-trams zijn de MIVB-kleuren niet langer het opvallende geel-blauw, maar een combinatie van grijs, goud en zwart. Deze kleuren zijn de huiskleuren van de hele MIVB geworden; ook dingen als de website, de plastic houders van de abonnementen enzovoort hebben grijs als hoofdkleur gekregen. De metro's en bussen hebben naast het grijs een koperkleurige lijn, waar het bij de trams dus goudkleurig is.

Uiteraard kunnen niet alle voertuigen van de ene dag op de andere herschilderd worden; deze renovatie gebeurt dus stap per stap. Qua lagevloertrams zijn de T3000/T4000 dus direct in de nieuwe kleuren geleverd; de iets oudere T2000 wordt langzaam aan herschilderd en staat niet mis met de nieuwe kleuren. Qua PCC's is de situatie anders; de serie 7000-7100 wordt normaal gezien niet herschilderd, aangezien ze langzaam aan uit dienst genomen worden. De serie 7700-7800 wordt gedeeltelijk herschilderd, en de serie 7900 helemaal.

Les rénovations ne sont pas encore finies: depuis l'arrivée des trams T3000/T4000, les couleurs de la STIB ne sont plus le jaune-bleu, mais une combinaison de gris, jaune d'or et noir. Ces couleurs sont devenues les couleurs de la maison de la STIB; des choses comme le site, les plastiques pour les abonnements et cetera ont également gris comme couleur principale maintenant. Les metros et le bus ont d'ailleurs une bande cuivrée au lieu de dorée.

Il est, bien entendu, impossible de repeindre tous les véhicules en même temps; cette rénovation est donc effectuée progressivement. Les trams T3000/T4000 ont été livrés dans les nouvelles couleurs; les T2000 sont progressivement repeints et, à mon avis, ils ont l'air pas mal dans cette nouvelle livrée. En ce qui concerne les PCC, la situation est un peu différente; la série 7000-7100 ne sera normalement pas repeinte, étant donné qu'ils sont en cours de déclassement. La série 7700-7800 ne sera repeinte qu'en partie, et la série 7900 entièrement.

11_400

Tram 7766, de eerste PCC die in de nieuwe kleuren werd gezet. Deze kleurenverdeling werd echter niet bepaald als een groot succes onthaald; volledig terecht, wat mij betreft. De zwarte band vooraan leverde deze arme 7766 zelfs de enigszins spottende bijnaam 'Big Moustache' op.

Tram 7766, le premier PCC qui a été repeint dans les nouvelles couleurs. Cette distribution des couleurs n'a cependant pas été accueillie très bien, et je comprends tout à fait pourquoi. On appelle ce pauvre 7766 'Big Moustache' maintenant, à cause de la bande noire en avant.



Na 'Big Moustache' zijn deze PCC's dus anders herschilderd; dit is het uiteindelijke resultaat. Misschien al minder lelijk, maar 'mooi' vind ik het nog lang niet. Intussen zijn er al aardig wat 7700/7800's in deze nieuwe kleuren gezet.

Après 'Big Moustache', on a donc repeint ces PCC d'une autre façon; voici le résultat définitif. Il est déjà moins moche, mais il est encore loin d'être 'beau', à mon avis.



Het interieur is dus ook aangepakt; links het oude, rechts het nieuwe. Een verbetering vind ik het niet echt; de stof op de banken voelt een stukje ruwer aan. De kleur en vorm lijken soms ook meer op achteruitgang dan op vooruitgang.

On a donc également 'rénové' l'intérieur; à gauche l'ancien, à droite le nouveau. Je ne le trouve pas vraiment une amélioration; le revêtement est un peu rêche. C'est donc plutôt une régression, à mon avis.



Ook de 7900 wordt nu herschilderd. Het is de bedoeling dat alle 7900's uiteindelijk herschilderd worden; niet zo vreemd aangezien dit de jongste PCC's zijn (maar toch al zo'n 30 jaar oud). Ik vind ze al iets mooier dan de herschilderde 7700/7800's; waarschijnlijk omdat de voorkant soberder is en het goudkleurige vlakje eleganter verwerkt is.

On a donc aussi commence à repeindre les 7900. La STIB veut repeindre tous les 7900; pas très étonnant, si on sait qu'ils sont les PCC les plus jeunes (mais ils ont quand même déjà 30 ans, environ). Je les trouve déjà plus beaux que les 7700/7800 repeints; probablement parce que leur avant est plus 'frugal'.



Ook bij de 7900's wordt het interieur aangepakt, op dezelfde manier als bij de 7700/7800's. En dat is in dit geval zéker een achteruitgang; de oude banken waren een stuk comfortabeler. De MIVB had misschien beter de dubbele banken vervangen door enkele stoelen; zo zou er een veel breder gangpad zijn. De 7900's worden ingezet op veel drukke lijnen en de reizigiers zitten samengeperst in de open ruimte bij de deuren, omdat er zo weinig plaats is tussen de banken.

Et on change donc également l'intérieur, de la même façon que les 7700/7800. Et pour les 7900, c'est certainement une régression; les anciens sièges étaient beaucoup plus confortables. La STIB aurait peut-être mieux remplacé les sièges pour deux personnes par des sièges pour une seule personne; comme ça, il y aurait eu plus de place entre les sièges. Les 7900 roulent sur des lignes bien frée quentées, et les voyageurs sont toujours serrés comme des sardines dans l'espace près des portes, car il n'y pas assez de place entre les sièges.

De toekomst - l'avenir

Het ziet er niet naar uit dat de Brusselse PCC's nog tientallen jaren zullen rondrijden. Ze zijn 30 tot meer dan 50 jaar oud en hebben een paar typische kenmerken voor de PCC's, namelijk een hoge opstap en smalle deuren. Heel toegankelijk is dit niet, en bij vrijwel alle recente trams zien we het tegenovergestelde: een lage vloer, brede deuren en (bij stadstrams) veel open ruimtes. De 7000/7100's worden momenteel al uit dienst genomen, dus geniet er maar van zolang het nog kan. De 7700/7800's zullen waarschijnlijk nog een tiental jaartjes meegaan, al ziet het ernaar uit dat een deel van deze serie al vroeger uit dienst zal worden genomen (dat is wellicht ook de reden waarom maar een deel herschilderd wordt). De 7900's zijn het jongst en zullen dus nog wel iets langer meegaan, maar ook niet al te lang. Ze hebben de typische nadelen van een PCC, maar ze verbruiken ook nogal veel elektriciteit én beginnen ook te verslijten, aangezien ze door de jaren heen niet zo goed onderhouden zijn als bijvoorbeeld de 7700/7800's.

Une chose est certaine: les PCC bruxellois ne rouleront plus pour des dizaines d'années. Ils ont quand même 30 à 50+ ans et ont quelques caractéristique particulières des PCC, comme le marchepied assez élevé et les portes étroites. Les PCC ne sont donc pas très accessibles, et on voit le contraire chez presque tous les nouveaux trams: plancher surbaissé, des portes larges et cetera. Les 7000/7100 sont déjà en cours de déclassement, donc profitez-en tant qu'ils sont encore en service commercial. Les 7700/7800 rouleront encore environ une dizaine d'années, bien qu'une partie de la série soit probablement déclassée déjà plus tôt (c'est pourquoi pas tous les trams de cette série seront repeints). Les 7900 sont les plus 'jeunes' PCC et resteront dès lors encore des années sur le réseau bruxellois, mais quand même pas trop longtemps: ils ont les défauts typiques d'un PCC, mais ils consomment aussi beaucoup d'énergie et ils sont déjà un peu usés, étant donné qu'on les a pas aussi bien entretenus que les 7700/7800.

Voor interessante foto's 'uit de oude doos' (zoals de PCC's in hun originele kleuren en de niet-omgebouwde 7500's), zie de site van B8756. Dit overzicht is, in een iets ingekorte versie, ook verschenen op Brusselblogt.be.

Pour des photos intéressantes (comme les PCC en leur état originel et les 7500 avant leur transformation), allez voir le site de B8756.

02:25 Gepost door MIVB-reiziger in Algemeen | Permalink | Commentaren (3) |  Facebook |

Commentaren

Prachtige reportage

Gepost door: Thalys | 03-05-07

Ik vind dit een zeer volledige en interessante reportage. Werkt u bij de mivb? Waar haalt u al deze info vandaan? Heeft u er bezwaar tegen dat ik deze info gebruik voor het intern magazine van de mivb? Ik zal natuurlijk mijn bron, en als u uw naam vrijgeeft, vermelden?
Alvast bedankt voor uw reactie

Gepost door: ilse verstraete | 06-07-07

Zie mail. ;-)

Gepost door: MIVB-reiziger | 06-07-07

De commentaren zijn gesloten.